Debet & credit – de basis van het boekhouden

Debet en credit; die termen horen bij elkaar zoals peper en zout, hemel en aarde, licht en donker. Maar dan in de boekhoudwereld. Dat hele saaie wereldje waarin alles grijs en saai is.

En toegegeven; boekhouden is niet sexy. Het is niet exotisch of spannend, creativiteit en afwisseling worden niet echt aangemoedigd. Sterker nog creatief boekhouden is de term die gebruikt wordt om aan te geven dat er gefraudeerd wordt. Dus nee, creatief en boekhouden; dat gaat niet samen.

Wanneer de boekhouding klaar is wordt er vaak niet meer omgekeken naar die cijfers of de belastingdienst moet ze willen zien. Maar het liefst kijken we er nooit meer naar.

En dat is zonde. Echt heel erg zonde.

Jouw cijfers zijn uniek en dus enorm waardevol.

Want die cijfers geven unieke informatie over jouw bedrijf. Informatie die geen marktonderzoek of brancherapport jou kan geven. Die cijfers vertellen namelijk precies waar jij met jouw bedrijf staat, welke weg je hebt afgelegd en waar je naar toe gaat. Deze informatie vind je nergens anders. Dat kan niet, simpelweg omdat deze informatie uniek is voor jouw bedrijf.

Brancherapporten en marktonderzoeken kunnen alleen een globaal beeld geven van de situatie, maar jouw bedrijfscijfers geven hele specifieke informatie over jouw situatie.

De cijfers laten zien waar je sterk staat en waar je op moet letten. Ze laten zien hoe beslissingen hebben uitgepakt en zijn een goede ondersteuning bij het maken van nieuwe beslissingen. En die informatie kan je in je voordeel gebruiken.

Om aan die informatie te komen zal je wel vragen moeten stellen en met je cijfers aan de slag moeten gaan.

Zo kan je bijvoorbeeld informatie vinden over hoe jouw klanten betalen, hoe je geldstromen lopen, wanneer je verkopen stijgen of dalen, voor welke periodes je een extra voorraad of buffer moet opbouwen en in welke periode je dat dan het beste kan doen. En zo zijn er nog heel veel andere vragen die je cijfers voor je kunnen beantwoorden.

En die informatie kan je allemaal uit je boekhouding halen. Maar om dat soort analyses te kunnen maken zul je wel wat over boekhouding moeten weten.

De basistermen van boekhouden: debet en credit

Je hoeft echt niet alles te weten over boekhouden, maar een paar basisregels en termen zal je wel moeten kennen.

De belangrijkste termen om te kennen zijn debet en credit.

Dat zijn termen waarmee volop wordt gesmeten. Die zo als standaard worden beschouwd dat banken deze termen zelfs op de bankrekening van particulieren gebruiken.

Dus vandaar dat ik je even wil uitleggen wat debet en credit precies is. Het is heel simpel, je moet het alleen even weten.

Debet en credit zijn de termen die gebruikt worden om de 2 zijdes van de balans en de resultatenrekening (of winst en verliesrekening) aan te geven.

De linkerzijde is debet, de rechterzijde credit, dat geldt voor zowel de balans als de resultatenrekening.

Debet en credit op de balans

De balans is het financiële overzicht van je bedrijf waarop alle bezittingen, schulden en het eigen vermogen staan. Op een balans kan je dus zien wat de totale waarde is van het bedrijf. 

Een balans wordt meestal opgesteld met een linker- en een rechterhelft:

  • Links staan je bezittingen. Dit is de debet zijde en wordt ook wel de activa zijde genoemd. Maar let op; je eigen vermogen staat niet aan deze kant. Die staat aan de credit kant, waarom leg ik je zo meteen uit.
  • Rechts staan de schulden en je eigen vermogen. Dit is de credit kant, ook wel de passiva zijde genoemd.

Je kan de opbouw van de balans ook op een andere manier uitleggen, dat geeft dan meteen aan waarom je eigen vermogen aan de credit zijde staat:

  • Aan de debet zijde staat alles wat je nodig hebt om je bedrijfsactiviteiten uit te kunnen voeren.
    • Gronden, gebouwen, machines, voorraden, debiteuren (klanten die op krediet kopen) en je bank of kassaldo’s.
  • De credit zijde bevat alles waarmee je je bedrijf financiert.
    • Leningen, hypotheken, crediteuren (leveranciers waarbij jij op krediet koopt) en dus ook je eigen vermogen. Je eigen vermogen is namelijk het geld dat jij zelf in de onderneming hebt gestopt om je bedrijf mee te financieren, vandaar dat het aan de credit zijde staat.

Dat zijn dus de 2 kanten van de balans. En vergeet niet dat je eigen vermogen (inclusief behaalde winsten uit het verleden) aan de credit zijde staat, dit is belangrijk om de opzet van de resultatenrekening te begrijpen.

Hoe zit het met de resultatenrekening?

De resultatenrekening laat zien welke resultaten je behaalt met je bedrijf in de vorm van winst (of verlies). De winst is de rekensom van de opbrengsten minus de kosten die gemaakt zijn om die opbrengsten te kunnen halen.

Een resultatenrekening bestaat ook uit een debet en credit zijde:

  • Credit staan al je opbrengsten uit verkopen, eventuele rente opbrengsten of andere inkomsten die je bedrijf heeft. Dit zijn dus alle winst-verhogende bedragen.
  • Debet staan al je kosten die gerelateerd zijn aan de opbrengsten op je resultatenrekening. Dit zijn dus alle bedragen die je winst verlagen. 

Op het eerste gezicht lijkt dit tegengesteld aan de balans waar je bezittingen debet en je schulden credit staan.

Maar er is een hele goede (boekhoudkundige) reden voor waarom je opbrengsten credit en je kosten debet op de resultatenrekening staan:

Je begint een boekjaar altijd met 0 op je resultatenrekening. Gedurende het nieuwe jaar ga je een nieuwe resultatenrekening met de resultaten van dit jaar maken, zodat je aan het einde van het jaar je totale winst van het betreffende jaar weet.

Maar het resultaat van het voorgaande jaar zal ergens moeten blijven. Het eindsaldo zal moeten worden weg geboekt zodat je het jaar met een lege resultatenrekening kan beginnen.

En dat doe je door een overboeking te maken naar de balans. Om precies te zijn naar je eigen vermogen, of je “winstreserve” om het nog specifieker te maken.

De winst is het resultaat van jouw inspanningen in het bedrijf en wordt dus gezien als eigen inbreng = eigen investering = eigen vermogen.

Als je bedrijf winst maakt, wordt jouw investering in je bedrijf dus groter waardoor het eigen vermogen dus omhoog gaat. En zoals we hebben gezien staat het eigen vermogen aan de credit zijde van de balans.

Vandaar dat je resultatenrekening het winstsaldo ook aan de credit zijde laat zien.

 Nu ken je de basis van debet en credit en weet je wat waar staat op de balans en de resultatenrekening.

 Er is echter nog 1 ding waar je op moet letten en dat is je bankrekening. Je bankafschrift om precies te zijn.

Debet en credit op je bankafschrift

Als jij naar je bankrekening kijkt en de bij- en afboekingen bekijkt dan is de kans groot dat er debet en credit op vermeld staat. 

Als je goed kijkt en het voorgaande over debet en credit erbij houdt, dan lijkt mijn verhaal niet te kloppen: op de bankrekening staat namelijk alles wat wordt bijgeschreven credit en afschrijvingen staan debet.

En met bovenstaande uitleg over debet (bezittingen) en credit (schulden) klopt dat niet:

De bankrekening staat aan de debetzijde van de balans, dus alle positieve bedragen zouden dan debet moeten staan en de negatieve bedragen credit.

Op basis daarvan lijkt mijn uitleg inderdaad verkeerd. Maar dat is het niet.

Banken laten de debet en credit namelijk zien zoals het voor hen is:

  • Een debet op jouw bankrekening is een bezit voor de bank; er wordt namelijk bij jou iets afgeschreven waardoor jij dat geld verschuldigd bent aan de bank (een bezit voor de bank, dus debet).
  • Hetzelfde geldt voor de creditzijde; de bank is jouw een bedrag verschuldigd, dus een schuld voor de bank (en een bezit voor jou.)

Ik heb er zelf lang moeite mee gehad om dit op de automatische piloot te doen, het blijft een lastige. Je zou denken; de bank kan dit toch wel weergeven zoals het voor de klant is, maar dat doen ze niet.

Dus blijf je hier bewust van; de debet en credit op je bankrekening is omgekeerd aan de debet en credit zoals je die op je eigen balans en resultatenrekening ziet staan.

Dat houdt je ook meteen wat scherper wanneer je met je financiën bezig bent.

Close

Ja, ik wil op de hoogte blijven van nieuwe artikelen en meld mij aan voor de nieuwsbrief.